Meschac Gaba

In 1995 verliet Meschac Gaba zijn geboorteland Benin om in Nederland tijdens een twee jaar durend werkproject zijn studie aan de Rijksacademie zijn te voltooien. Gedurende deze periode werkte hij aan de eerste zaal van zijn zelfverzonnen 'Museum voor Hedendaagse Afrikaanse Kunst'. Na zijn afstuderen ontwierp Mescha Gaba voor zijn denkbeeldige museum uiteindelijk twaalf ruimtes met telkens een ander concept. Zo bedacht hij een muziekzaal, een bibliotheek, een zaal voor kunst en religie, een trouwzaal en nog veel meer.

In 2002 werd Meschac Gaba  door curator Okwui Enwezor uitgenodigd voor deelname aan de Documenta 11 in Kassel. Hier richtte hij een paviljoen in, waar een deel van het door hem bedachte museum daadwerkelijk te zien was.  Vanaf dit moment werden de meeste van zijn fictieve zalen gerealiseerd en werden ze op  verschillende locaties onafhankelijk van elkaar tentoongesteld. Uiteindelijk kwamen alle twaalf ingerichte expositiezalen in 2009 bij elkaar en was het project onder de titel 'Museum of Contemporary African Art & More'  in het museum de Paviljoens in Almere voor het eerst volledig te bezichtigen.

Bij Meschac Gaba zijn leven en werk geen gescheiden werelden, maar is alles één geheel waarbij het een met het ander in verband staat en in interactie is. Die interactie of uitwisseling is voor hem een belangrijk thema. Uitwisseling tussen mensen maar ook tussen culturen maakt hij zichtbaar in zijn werk. Daarbij maakt hij de door het westen gedomineerde kunstwereld duidelijk dat het maar eens afgelopen moet zijn met het westerse cliché dat Afrikaanse kunst persé etnografisch, spiritueel en ritualistisch is. Dit alles doet hij met een groot gevoel voor humor en dát, maar ook zijn originaliteit, is wat mij zo aanspreekt in zijn werk. Bovendien woont Meschac Gaba in Nederland en daar boffen wij maar mee.

In 2004 werkte Meschac Gaba een periode in New York. De wolkenkrabbers die hij daar zag inspireerden hem tot de serie Tresses . Letterlijk betekent het Franse woord 'tresses' haarvlechten. En daar lijken deze kunstwerken in eerste instantie dan ook op. Het zijn kunstig traditioneel gevlochten pruiken in typische Afrikaanse kleuren. Maar bij nadere beschouwing hebben de pruiken de vorm van karakteristieke en bekende gebouwen van over de hele wereld. Of zou Meschac Gaba stiekem een foto hebben gezien van het 'Beaux- Arts Ball' uit 1931? 

Het mooiste en meest indrukwekkende werk van Meschac Gaba vind ik 'Sweetness'. Een maquette van een moderne stad, helemaal opgebouwd  uit suikerklontjes. Op de Biënnale van Sao Paolo in 2006 werd dit kunstwerk tentoongesteld.

Couzijn van Leeuwen

Karton, ook wel bordpapier genoemd, bestaat uit meerdere lagen dik papier die door een officiële bordpapiermaker aan elkaar worden gelijmd. Omdat het zo stevig is wordt het vooral gebruikt als verpakkingsmateriaal. Toch kunnen er werkelijk prachtige kunstwerken van worden gemaakt. Niemand die dat beter weet dan beeldhouwer Couzijn van Leeuwen.  Omdat hij vindt dat het hem oneindig veel mogelijkheden biedt is karton is zijn favoriete materiaal.

Couzijn van Leeuwen is een kunstenaar die werkt vanuit de materie en van karton kan hij werkelijk alles maken dat hij voor ogen heeft.  Reptielen, vogels,  planten, meubels en nog veel meer.

In opdracht van het CODA museum in Apeldoorn maakte Couzijn van Leeuwen een driedelige kast  ter herinnering aan de bruikleen van de Aziatische collectie van het Rijksmuseum Amsterdam. Behalve de kast zelf vervaardigde hij ook de hele inhoud daarvan.  De vazen, gedecoreerde borden en andere Aziatische snuisterijen lijken wel van porselein te zijn gemaakt.  Omdat niet alle voorwerpen die hij had gemaakt in de kast pasten maakte Couzijn van Leeuwen twee bijzettafeltjes waarop hij nog twee sculpturen kwijt kon. Natuurlijk werd dit alles ook van karton gemaakt.

 Details van de inhoud van de kast. 

Couzijn van Leeuwen gebruikt karton ook wel als basis voor het verder werken in ander materiaal. Hij maakt bijvoorbeeld  van karton mallen voor de productie van keramische sculpturen.  Ook maakte hij een serie beeldjes van paarden en mensen waarvoor hij gerolde klei op golfkarton gebruikte en het daarna glazuurde met  een celadon glazuur. Celadon glazuur is vrijwel transparant en heeft een groenachtige kleur. Vroeger werd het wel gebruikt door Chinese pottenbakkers om jade te imiteren. De serie doet dan ook denken aan Chinees Keramiek.

Voor het Museum voor Religieuze Kunst in Udenoor  maakte Couzijn van Leeuwen in 2011 een grote  kerststal.

Hier vertelt hij over het tot stand komen daarvan. Het plezier spat er vanaf.  

Het werk van Couzijn van Leeuwen is van maart t/m mei te zien in Museum Boijmans van Beuningen tijdens de tentoonstelling Hand Made: Long Live Crafts. Ook is hij een van de genomineerden voor de Boellaardprijs 2013. 

Het 'Beaux-Arts Ball' New York, 1931

Het jaarlijks terugkerend evenement 'Beaux-Arts Ball' in New York werd voor het eerst georganiseerd in 1914. Het idee voor het houden van deze gigantische gekostumeerde gala's ontstond bij de 'Society of Beaux-Arts Architects', waarvan de meeste leden in Parijs aan de prestigieuze 'École des Beaux-Arts'  hadden gestudeerd.

De feesten waren thematisch. Het eerste verkleedfeest had als thema 'Venetië door de eeuwen heen', een paar jaar later gevolgd door de thema's  'Napoleon' , 'De Renaissance' en 'Noord-Afrika'. 

In 1931 was het thema  'Fête Modern- een vlammende en zilveren fantasie'. Het waren de jaren van de Grote Depressie maar dat weerhield de feestgangers er niet van om zich extravagant en spectaculair uit te dossen. Zo was er een tableau vivant van de skyline van New York te zien waarvoor een aantal architecten zich hadden verkleed als het gebouw dat ze zelf hadden ontworpen.

Zo had William F. Lamb zich vermomd als de Empire State Building en  had A. Stewart Walker  zich omgetoverd tot het Fuller Building. Het toppunt van vernuft werd toch wel gedemonstreerd door de architect William Van Alen. Hij had zich in een pak had gehesen dat het door hem ontworpen Chrysler Building voorstelde.

De bluesband 'Treat Her Right' zingt in het nummer 'Jet Black' over dit gebouw:

Eagles on the Chrysler building Look as though they'd like to speak They've seen a lot of sad sad cases They never even blinked, aw what would they think?

Nog jaarlijks wordt in New York een 'Beaux-Arts Ball'  gehouden. Dat gebeurt al bijna 200 jaar. Het Amsterdamse Architectenbal is hierop geïnspireerd. Op 20 april 2013 wordt het voor de derde keer gehouden in de Beurs van Berlage. Op deze avond wordt ook de Amsterdamse Architectuurprijs, de Gouden A.A.P. uitgereikt. Kijk hier voor het programma. 

Folkert de Jong

Styrofoam is een materiaal dat in de bouw wordt gebruikt als isolatiemateriaal. Het is een zogenaamd 'hardschuim' en oersterk. Polyurethaanschuim wordt weer voor andere doeleinden gebruikt.  Dit schuim, door kenners ook wel PU genoemd, is buigzaam en tegelijkertijd toch sterk. Ook is het vocht- en waterbestendig en dat maakt het geschikt voor matrassen, kussens en stoelzittingen. Van deze solide materialen maakt Folkert de Jong de meest fantastische beelden en installaties. Zelf zegt hij daarover dat het materiaal zo'n grote afstand neemt van de geschiedenis van de  beeldhouwkunst dat het hem veel vrijheid geeft. En dat is te zien.

Het polyurethaan maakt Folkert de Jong zelf. Het kan hierdoor vloeibaar blijven en in van tevoren gemaakte mallen gegoten worden. Ook kan hij aan het materiaal pigmenten toevoegen. Op deze wijze kan hij een aantal van dezelfde figuren maken die verschillend van kleur zijn. Dit deed hij bijvoorbeeld bij de beeldengroep 'Infinite Silence, the way things are and how they become things...' uit 2009, waarvan hier een fragment te zien is.  

De hele installatie bestaat uit drie delen en werd speciaal voor de solotentoonstelling 'The Circle of Trust' in het Groninger Museum gemaakt .

Ook snijdt en kerft hij in het materiaal waarna hij het robuust beschildert zodat de verf er vaak vanaf druipt. Soms voorziet hij zijn levensgrote beelden van gekleurde en buigzame acrylsheets en nepedelstenen. Tegenwoordig gebruikt hij ook klei.

In de beeldengroep 'The Sculptor, the Devil and the architect' heeft Folkert de Jong een zelfportret verwerkt. Naast de architect Le Corbusier en beeldhouwer Brancusi zien wij hem afgebeeld als de duivel. Het kunstwerk werd in 2010 aangekocht door het Groninger Museum. Ook het Gemeentemuseum Den Haag bezit werk van hem.

Folkert de Jong verwijst met zijn werk vaak naar bestaande kunstwerken. Dat is bijvoorbeeld te zien aan zijn harlekijnfiguren waarmee hij refereert aan Picasso.  Ook voor zijn balletdanseressen vond hij inspiratie in de kunstgeschiedenis. Hiermee borduurt hij overduidelijk voort op ´La Danseuse´ van Monet.

                            

                        

 

De kleuren die Folkert de Jong gebruikt zijn meestal vrolijk en opgewekt maar toch komen sommige van zijn beelden grimmig over. In dit filmpje legt hij uit wat zijn drijfveren zijn en wat zijn fascinatie voor de duistere kanten van het menselijk onderbewuste voor zijn kunst betekent. Ook zie je hem aan het werk.

Folkert de Jong won vele prijzen waaronder de Prix de Rome. Zijn werk werd terecht opgenomen in internationale collecties zoals Saatchi Gallery.  Ik vind hem in ieder geval geweldig.

Rondleiding Prix de Rome met de Blikopeners van het Stedelijk Museum 10 oktober 2012

Rondleiding Prix de Rome  met de Blikopeners van het Stedelijk Museum 10 oktober 2012

Lange tijd fungeerde  het gebouw van de Rijksacademie aan de Sarphatistraat als kazerne voor de cavalerie. Het pand was zó kolossaal dat alleen al op de begane grond zo'n 200 paarden konden worden gehuisvest. Achter de façade van het gebouw bevindt zich dan ook een enorm complex met technische werkplaatsen, ateliers, kunstenaarsdocumentatie,  een bibliotheek en kunstcollecties. Dat dit zo is weet niet iedereen. Daarom opent de Rijksacademie bij bijzondere gelegenheden zijn deuren en worden er rondleidingen georganiseerd.

Zo'n speciale gelegenheid diende zich aan op 10 oktober 2012.  Op die dag werd in een persbericht bekend gemaakt dat de organisatie van de Prix de Rome vanaf 1 januari 2013 wordt overgedragen aan het Mondriaan Fonds. Hiermee komt een eind aan een lange periode van samenwerking tussen de Rijksacademie en de Prix de Rome.  Het afscheid van de traditionele huisvesting van deze prijs was een mooi moment om terug te blikken op de geschiedenis van de Prix de Rome.  Een week lang werd een aantal  rondleidingen door het gebouw van de  Rijksacademie georganiseerd. Zo ook voor een groep jonge Blikopeners van het Stedelijk Museum.

In de hal van de Rijksacademie werd de groep opgewacht. Er werd verteld dat Koning Lodewijk XIV in 1666 de Prix de Rome instelde. De winnaar van deze prijs ontving een stipendium waarmee de kunstenaar gedurende vier jaar aan de ‘Académie de France’  in Rome kon werken. Tijdens de Franse Bezetting voerde koning Lodewijk Napoleon in 1808 de Prix de Rome ook in Nederland in.

Vanaf 1870 werd de Prix de Rome georganiseerd door de Rijksacademie en dit was ook de plek waar tot voor kort de deelnemende kunstenaars gedurende drie maanden aan hun inzending voor deze kunstprijs konden werken. Doordat de Rijksacademie is uitgerust met een veeltal technische werkplaatsen biedt het de mogelijkheid te experimenteren met ieder denkbaar materiaal en alle mogelijke technieken. Gedurende anderhalf uur was er gelegenheid om de werkplaatsen te bezoeken.

De rondleiding ging van start in het collectie depot. Er werd verteld dat de aan de Prix de Rome deelnemende kunstenaars in vroegere tijden een vastgestelde opdracht kregen die in één week moest worden voltooid. De klassieke vorming uit die tijd is nog te zien aan de collectie kopergravures en tekeningen die hier zijn ondergebracht. Gertjan Forrer van de afdeling grafiek gaf enthousiast uitleg over grafische technieken en liet de Blikopeners om beurten met een vergrootglas naar de gravures kijken. 

De Blikopeners kijken met een vergrootglas naar grafiek in collectie depot          

Belangstelling voor  de proefversie van Ryan Gander

De volgende plek die werd bezocht was de houtwerkplaats waar het een lawaai van de jewelste was. Dit kwam door alle zaag- en schuurmachines waarmee werd gewerkt. Het was een beetje moeilijk om de uitleg over de werkplaats goed te verstaan. In ieder geval werd met grote aandacht een beroemd zebrahouten schaakspel van Ryan Gander bekeken. Dit was een goed moment om uit leggen wat Conceptual Art is.

In het beelden depot waar de rondleidig werd vervolgd, wordt een bijzondere collectie van beelden van winnaars van de Prix de Rome bewaard. Onder andere kon hier een gipsafgietsel van het werk van Wessel Couzijn bezichtigd worden. Hij won met het origineel hiervan in 1936 een gouden medaille.

Hierna volgende een bezoek aan de keramiekwerkplaats. Pieter Kemink, die hier de scepter zwaait, liet zo langs zijn neus weg vallen dat er 'iets' van Ai Wei Wei in de oven stond. Dat maakte wel indruk. Wat ook indruk maakte was een maquette van  Anouk Vogel & Johan Selbing dat speciaal voor de gelegenheid werd tentoongesteld. De vele boompjes in deze maquette zijn allemaal van keramiek.  De in deze werkplaats aanwezige 3D printer werd met eveneens met veel belangstelling bekeken en bijzonder 'cool' gevonden. 

Maquette Anouk Vogel & Johan Selbing  

Arend Nijkamp legt verfsoorten uit

Als laatste werd het verf laboratorium bezocht waar Arend Nijkamp met veel kennis van zaken uitleg gaf over allerlei soorten verf en harsen. Zo vertelde hij over een aantal nieuwe milieuvriendelijke methodes om hars te maken uit maïs en aardappelen.

Daarmee kwam er een eind aan de rondleiding. De Blikopeners zelf vonden een leuke en interessante middag.    

Tekst: Anja Marbus

Foto's: Jordi Huisman 

Guided tour 'Prix de Rome' and 'Blikopeners' Stedelijk Museum 10 October 2012

Guided tour 'Prix de Rome' and 'Blikopeners' Stedelijk Museum 10 October 2012

For many years the building of  'De Rijksacademie'  at the Sarphatistraat served as barracks for the cavalry. The building was so enormous that on the ground floor alone approximately 200 horses could be stabled. The building's facade hides a huge block containing technical workshops, studios, artists' documentation, a library and art collections. Since only very few people know about it 'De Rijksacademie' opens its doors and organizes guided tours on special occasions.

On such a special occasion presented itself on 10 October 2012. On that day a press release was issued which announced that as of 1 January 2013 the organization of the Prix de Rome will be transferred to the Mondriaan Fund. This concludes a long period of cooperation between 'De Rijksacademie' and the Prix de Rome. Saying farewell to the long standing accommodation of the price was a good opportunity for looking back on the history of the Prix de Rome. For a  week, tours of the building of  'De Rijksacademie'  were held. One of those tours was given to a group of young Blikopeners of the Stedelijk Museum.

The group was welcomed in the Rijksacademie's great hall and  A brief overview of the history of the Prix de Rome was given. King Louis XIV instituted it in 1666. The recipient of this award received a stipend which enabled the artist to work  for four years at the 'Académie de France' in Rome. In 1808, during the French occupation of the Netherlands King Louis Napoleon introduced the Prix de Rome in the Netherlands.

Starting in  1870, the Prix de Rome was awarded by 'De Rijksacademie' and until recently this was also the place where the participating artists could  work for three months on their submission for this art prize.  Because 'De Rijksacademie'  possesses a large number of technical workrooms it can offer the artists the opportunity to experiment with every conceivable material and all possible techniques. During the tour there was ample opportunity to have a good look at the workrooms.

The tour started in the collection depot. It was explained that in earlier times the artists that were participating in the Prix de Rome contest had to complete a prescribed commission within a week. The classical education from that time can still be seen in the engravings and drawings collection which is retained here. Gertjan Forrer of the graphics department explained with great enthusiasm the graphic techniques that were used and allowed the group members  to inspect the carvings with a magnifying glass.

The Blikopeners inspect the graph collection with a magnifying glass      

Interest in the trial version of Ryan Gander's work of art

The next place that was visited was the wood shop where the group was received with an enormous amount of noise. This noise was caused by a great number of running  sawing and sanding machines and therefore it was not easy to follow the explanation about the  workshop. One of the exhibits on display which drew much attention was the famous zebra wood chess game of Ryan Gander. This was a good opportunity to explain the meaning of Conceptual Art.

Next the tour visited the sculpture depot which houses an extraordinary collection of sculptures of recipients of the Prix de Rome. One of the works of art that could be viewed here was a plaster cast of a creation of Wessel Couzijn. The original thereof brought him  a gold medal as a reward in 1936.

Then followed a visit to the pottery workshop. Pieter Kemink, who is the chief of this department, casually mentioned that there was 'something' of Ai Wei Wei in the oven. Of course that made quite an impression. Also impressive was a scale model of Anouk Vogel and Johan Selbing that was especially exhibited for the occasion. There were many trees in this model, all of them made of ceramics. The 3D printer that was present in this workshop was also viewed with great interest and deemed 'very cool'.

Arend Nijkamp explains about  different kinds of paint 

Maquette Anouk Vogel and Johan Selbing                                                        

       

The last visit concerned the paint laboratory where Arend Nijkamp gave a very knowledgeable explanation about many different kinds of paints and resins. He explained about some new environmentally friendly methods to make resin from corn and potatoes.

This concluded the tour. The Blikopeners themselves very much enjoyed the interesting afternoon and thought it was fun. 

Text: Anja Marbus

Photos: Jordi Huisman