Marieke Bolhuis

In 2003 werd Marieke Bolhuis door het Amsterdams Grafisch Atelier gevraagd om een nieuwe computergestuurde printer uit te proberen. Dat wilde ze wel en ze maakte speciaal voor dat doel een collage met beelden van landschappen. Ze ontdekte dat de computergestuurde printer haar mogelijkheden als beeldend kunstenaar vergrootte en haar in staat stelde haar 'eigen' landschap te creëren.

Een computergestuurde printer moet overigens niet verward worden met de huis- tuin- en keukenprinter die vrijwel iedereen kent. Een professionele computergestuurde, of ook wel inkjetprinter, kan afdrukken maken op groot formaat. Dat opent natuurlijk mogelijkheden. Wat ook aantrekkelijk is;  met dit soort printers kan een zogenaamde 'giclee'  worden gemaakt.

Een  'giclee'  is een gedigitaliseerd  kunstwerk dat met verf in verschillende kleurlagen wordt verneveld op een drager. Dit kan een drager zijn van canvas of linnen, kunststof of karton. Deze techniek is redelijk nieuw en werd ontdekt door musea die het gebruiken om beeldend werk te reproduceren. Niet alleen de musea maar ook beeldend kunstenaars zagen de verruimende mogelijkheden die deze printers kunnen bieden.

Marieke Bolhuis houdt veel van reizen en landschappen. Er is nog iets dat Marieke Bolhuis boeit en dat is de oorsprong van de aarde en onze beschaving. Dat alles is terug te zien in haar werk. Haar reizen voerden haar de afgelopen jaren door Japan, IJsland, Tenerife, Lanzerote, Iran, Egypte en andere landen in het Midden-Oosten. Tijdens haar reizen volgt ze de breuklijnen van de aarde. Vaak te paard. Ze vindt het fascinerend dat op deze plekken het landschap vaak prachtig is maar tegelijkertijd de aarde het dunst en meest kwetsbaar.

Na haar reizen komt Marieke Bolhuis terug met een schat aan ervaringen en ideeën die pas achteraf beelden opleveren. Ze maakt objecten van klei en glas. Glas beschouwt ze als  materiaal dat uit de aarde afkomstig is, het bestaat immers uit zand en soda. Ze combineert deze kunstobjecten op de computer met de foto's die ze tijdens haar reizen maakt. Zo komt alles samen in een bijzonder kunstwerk. 

Roman Peter en papier-maché

In het in 1973 verfilmde boek 'Papillon' van Henri Charrière, wordt door de gevangenen veel op papier gekauwd. Dit om het zó zacht en papperig te maken dat ze er schaakstukken van kunnen  kneden. In het Frans noemt men gekauwd papier; 'papier-maché'.  Het is overigens niet perse nodig om op het papier te kauwen. Ook door papier te versnipperen en het in water te laten weken wordt het een zachte en hanteerbare pulppap.

Door aan het papierpulp stoffen zoals lijm, meel of stukjes textiel toe te voegen, kan papier-maché oersterk worden gemaakt. Door het te mengen met  lijnolie wordt het ook nog eens waterafstotend. Vervolgens kan er van alles van worden geboetseerd, waarna het na droging beschilderd of gelakt kan worden.

Vanaf de 18e eeuw werden in Europa op grote schaal stoelen, tafels, kabinetten, schalen, borden en andere gebruiksvoorwerpen van papier-maché gemaakt. In Duitsland staat een kasteel, Schloss Ludwiglust waarvan het hele interieur uit papier-maché is opgetrokken. Ook werd papier-maché wel gebruikt voor geornamenteerde plafonds. De overkapping van de stationshal in Groningen is daar een goed voorbeeld van.

Voor sommige kunstenaars is papier-maché een fijn materiaal om mee te werken. De Zwitserse kunstenaar Roman Peter is een van hen.

Behalve schilder is Roman Peter ook beeldhouwer. Hij maakt kleine sculpturen van papier-maché. Voor sommige van deze sculpturen liet hij zich inspireren door de maskers die op de fascinerende 'Basler Fasnacht' worden gedragen. Roman Peter woont en werkt namelijk in Basel.

Voor andere beeldjes gebruikte hij een vorm van papier-maché die de laagjesmethode wordt genoemd. Dit zijn de meest kwetsbare. Niet alleen fysiek maar ook in hun uitstraling. Het zijn kleine aandoenlijke mannetjes die stoer en stevig op hun benen staan maar het lijkt alsof ze zich van onhandigheid nauwelijks een houding weten te geven. 

Couzijn van Leeuwen

Karton, ook wel bordpapier genoemd, bestaat uit meerdere lagen dik papier die door een officiële bordpapiermaker aan elkaar worden gelijmd. Omdat het zo stevig is wordt het vooral gebruikt als verpakkingsmateriaal. Toch kunnen er werkelijk prachtige kunstwerken van worden gemaakt. Niemand die dat beter weet dan beeldhouwer Couzijn van Leeuwen.  Omdat hij vindt dat het hem oneindig veel mogelijkheden biedt is karton is zijn favoriete materiaal.

Couzijn van Leeuwen is een kunstenaar die werkt vanuit de materie en van karton kan hij werkelijk alles maken dat hij voor ogen heeft.  Reptielen, vogels,  planten, meubels en nog veel meer.

In opdracht van het CODA museum in Apeldoorn maakte Couzijn van Leeuwen een driedelige kast  ter herinnering aan de bruikleen van de Aziatische collectie van het Rijksmuseum Amsterdam. Behalve de kast zelf vervaardigde hij ook de hele inhoud daarvan.  De vazen, gedecoreerde borden en andere Aziatische snuisterijen lijken wel van porselein te zijn gemaakt.  Omdat niet alle voorwerpen die hij had gemaakt in de kast pasten maakte Couzijn van Leeuwen twee bijzettafeltjes waarop hij nog twee sculpturen kwijt kon. Natuurlijk werd dit alles ook van karton gemaakt.

 Details van de inhoud van de kast. 

Couzijn van Leeuwen gebruikt karton ook wel als basis voor het verder werken in ander materiaal. Hij maakt bijvoorbeeld  van karton mallen voor de productie van keramische sculpturen.  Ook maakte hij een serie beeldjes van paarden en mensen waarvoor hij gerolde klei op golfkarton gebruikte en het daarna glazuurde met  een celadon glazuur. Celadon glazuur is vrijwel transparant en heeft een groenachtige kleur. Vroeger werd het wel gebruikt door Chinese pottenbakkers om jade te imiteren. De serie doet dan ook denken aan Chinees Keramiek.

Voor het Museum voor Religieuze Kunst in Udenoor  maakte Couzijn van Leeuwen in 2011 een grote  kerststal.

Hier vertelt hij over het tot stand komen daarvan. Het plezier spat er vanaf.  

Het werk van Couzijn van Leeuwen is van maart t/m mei te zien in Museum Boijmans van Beuningen tijdens de tentoonstelling Hand Made: Long Live Crafts. Ook is hij een van de genomineerden voor de Boellaardprijs 2013. 

Peter Zwaan

         

Beeldend kunstenaar Peter Zwaan maakte een serie sculpturen die hij de titel 'illusies van gemuteerde vis' gaf.  Zijn 'gemuteerde vissen' zijn combinaties van gebruiksvoorwerpen en vissen met menselijke trekjes. Hiermee creëerde hij een geheel nieuwe diersoort.  

De vissculpturen werden vooral door kunstminnende particulieren aangekocht. Dat is begrijpelijk want zijn kunstwerken zijn zeer de moeite waard . Aan de andere kant is het jammer omdat het hierdoor niet voor een groter publiek zichtbaar is.

Gelukkig gaf de bedrijfsorganisatie 'Deloitte' opdracht voor het maken van een kunstwerk voor het bedrijfsrestaurant op de 44e verdieping van de Maastoren in Rotterdam.

Peter Zwaan maakte voor het restaurant een 'vorkvis' van 7 meter lang en 150 kilo zwaar. De sculptuur werd gemaakt van hout, glasvezel, polystyreen, polyester, acryl, polyurethaan en epoxy. Ook gebruikte hij bladaluminium waarmee hij de 150 schubben van huid voorzag.  

Het maken van de 'vorkvis' nam anderhalf jaar in beslag en de sculptuur werd 1 december 2011 onthuld.   Ap Verheggen maakte een film over het ontstaan van het kunstwerk.

video over het ontstaan van de 'vorkvis'

Ook de VPRO besteedde aandacht aan de 'vorkvis'. In deze podcast van de Avonden is te beluisteren hoe  Peter Zwaan over zijn werk vertelt.

podcast Peter Zwaan vertelt over zijn werk

Stephan Balkenhol

Hoe Nederlands 'Balkenhol' ook klinkt, de beeldhouwer Stephan Balkenhol is een geboren en getogen Duitser. Hij woont en werkt in Karsruhe waar hij hoogleraar is aan de 'Staatliche Akademie der Bildenden Kunst'.

Hoewel hij ook met andere materialen werkt zijn de beelden van Stephan Balkenhol meestal gemaakt uit populierenhout. Deze houtsoort is licht maar ook taai. Blijkbaar vormt die taaiheid geen echte belemmering want het wordt veel gebruikt. Van luciferhoutjes en sinaasappelkistjes tot klompen. En beelden dus.

De beelden stellen mensfiguren voor en zijn meer dan levensgroot. Ze zien eruit alsof ze in hun geheel uit de stam van een boom zijn gehakt. Ondanks de beschildering van het hout zijn de beitelslagen en gutsgroeven duidelijk te zien. Dat geeft de beelden de schijn niet af te zijn en dat is ook precies de bedoeling. Hiermee wil Stephan Balkenhol aantonen dat de mens, in zijn optiek, niet perfect is.

Het waterschap 'De Brabantse Delta' in Breda gaf Stephan Balkenhol in 2010 opdracht tot het maken van een beeldengroep. De groep bestaat uit vier beelden, twee man- en twee vrouwfiguren. Dit keer gebruikte hij eikenhout voor de kunstwerken. Het bijzondere is dat het hout afkomstig is van twee eikenbomen die aan de rand van het landgoed stonden waar het kantoor van het waterschap gevestigd is. De bomen moesten plaatsmaken omdat het terrein gerenoveerd werd.

Twee van de van de vier mensfiguren zijn hier afgebeeld. Deze beelden flankeren de ingang en zijn bijna drie meter hoog.

Patrick van Caeckenbergh

Van de Belgische kunstenaar Patrick van Caeckenbergh wordt gezegd dat hij leeft als een kluizenaar. Zelf denkt hij daar heel anders over, zoals hij ooit in interview vertelde. Hij leidt weliswaar een teruggetrokken leven in een klein Vlaams dorp maar wordt daar door de dorpsbewoners op handen gedragen. Die liefde is wederzijds. Iedere september organiseert hij de jaarlijkse processie waaruit zijn verknochtheid met het dorp en zijn bewoners blijkt.

Om maar bij het thema van de laatste paar dagen te blijven; Patrick van Caeckenberg heeft ook al een onbedwingbare verzamelwoede. Wat hij vooral verzamelt is kennis. Kennis over zichzelf en kennis over de aarde en het leven in het algemeen. Hij probeert grip op de wereld te krijgen door er zoveel mogelijk over te lezen. Vooral de populairwetenschappelijke naslagwerken hebben hierbij zijn voorkeur.

Alles wat hij in de door hem geraadpleegde encyclopedieën, atlassen en andere naslagwerken aan 'plaatjes' vindt knipt hij uit. Vervolgens rangschikt hij zijn beeldmateriaal op soort en brengt hij ze onder in categorieën. Daarna verwerkt hij zijn verzameling knipsels in collages, assemblages, sculpturen en handgemaakte boeken.

Zo verzamelde hij afbeeldingen van allerlei soorten papegaaien. Hiermee maakte hij een schitterende collage met de titel  'Het orakel of de papegaaien van de goden'. De onderstaande afbeelding van deze collage heb ik gescand waardoor de kwaliteit jammer genoeg niet fantastisch is. Maar als je goed kijkt zie je op de oever een enorme hoeveelheid papegaaien die rustig zitten of wat rondfladderen.

Ook maakte hij een levensboom die gewijd is aan het blozen. In dit kunststuk gebruikte Patrick van Caeckenbergh zijn verzameling van uitgeknipte blozende wangen.

Joseph Cornell

Nóg een verzamelaar die zijn collecties verwerkt en er prachtige kunstwerken van maakt. Joseph Cornell. Hij leeft niet meer en werd ook niet zo oud. De hier afgebeelde 'kijkdoos'  heeft de titel Soap Bubble Box. 

Een ander kunstwerk dat hij maakte was een ode aan Clara Schumann en werd door het museum Boyman Van Beuningen een paar jaar geleden aangekocht. Het heeft de titel 'For Chiarina' en is hier ook afgebeeld. Chiarina is de Italiaanse versie van de naam Clara.  

Ik ben al heel lang een grote fan van Joseph Cornell. Dat waren de Nits ook. Zij schreven het nummer Soap Bubble Box.

http://www.youtube.com/watch?v=zc6o7L4zGWU

Levinus Vincent en Mark Ryden

In de zeer vroege 18e eeuw verzamelde de Nederlandse koopman Levinus Vincent curiositeiten. Deze verzameling bestond uit dieren, skeletten, fossielen, bijzondere insecten, de mooiste koralen en prachtige schelpen.  Hij publiceerde de geëtste prenten van zijn verzameling in het boek 'Wondertoneel der Nature'.  Dit boek is zeer de moeite waard om eens te bespreken maar dat komt wellicht een andere keer.

Voor de Amerikaanse kunstenaar Mark Ryden is het 'Wondertoneel de Nature' een bron van inspiratie. Ook het natuurhistorisch museum 'La Specola' in Florence, waar vergelijkbare verzamelingen van de Medici te zien zijn maakt hem enthousiast. Ryden is óók een geestdriftig verzamelaar. Zelf noemt hij het obsessief.

Naar aanleiding van dit soort verzamelingen maakt hij schilderijen die er op het eerste gezicht mierzoet en kitscherig uitzien maar bij nadere beschouwing iets unheimisch hebben. De onschuld van een afbeelding uit een prentenboek en het vervreemdende van een akelige kinderkoortsdroom. 

Maddie

Dit is de hond van fotograaf Theron Humphrey. Ze heet Maddie en houdt er van om op dingen te staan. Theron maakt daar dan weer een foto van. Zo reizen ze samen al staand en fotograferend door vijftig staten van Amerika.